Ortaklığın (Paydaşlığın) Giderilmesi Davası

Paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz(gayrimenkul)mallarda ortaklar arasındaki mevcut mülkiyet ilişkisini sona erdirip bireysel mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.

Paylı Mülkiyet Kavramı

Birden çok kimsenin taşınır veya taşınmaz nitelikteki aynı eşya üzerinde somut(maddi) olarak bölünmemiş paylara malik olmalarınaimkân veren mülkiyet türü, paylı mülkiyettir. Bu mülkiyet biçiminde aksi karalaştırılmadışkça,her paydaşın maldaki payı eşit sayılır. Paydaş kendisine ait payı serbestçe devredebilir ve payların başka kişilerce rehin veya haciz edilmesi mümkündür. 

Elbirliği Mülkiyet Kavramı

Kanun veya sözleşme gereği meydana gelen topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları yoktur.Elbirliği halinde mülkiyet tipinin en önemli özelliği, birden fazla kişinin bir malın tamamında mülkiyet hakkına sahip olmasıdır. Bu nedenle ortaklık süresince malikler, paylı mülkiyetin aksine kendi hisselerinde tasarruf gerçekleştirememektedirler.

Elbirliği ile mülkiyet halinin uygulamada en sık rastlanan örneği, Ölümle birlikte miras bırakanın malları üzerinde mirasçılar arasında kendiliğinden kurulan miras ortaklığıdır. Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Elbirliği ile mülkiyet halinin sona erdirilmesi istemiyle açılan ortaklığın giderilmesi davalarına bütün ortakların katılmaları gerekmektedir. Bu nedenle, ortaklar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu gereğince elbirliği ile mülkiyette ortaklığın giderilmesi aksi belirlenmemişse kural olarak paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılmalıdır.

Ortak Mülkiyetin Dava Yoluyla Sona Erdirilmesi

Paylı mülkiyette hukukî bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça ve uygun olmayan zaman dışında, paydaşlardan her biri malın paylaşıtırılarak payının kendisine verilmesini her zamanisteyebilir.Paylımülkiyetetabimalınpaylaşılması tümpaydaşlarınrızasıylasözleşme yapılarak sağlanması mümkündür. Ancak paydaşlar(ortaklar) arasında anlaşma sağlanamaması halinde dava açılmaksuretiyle mahkemecepaylaşma sağlanabilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Taraflar

Ortaklığın giderilmesi davaları sadece paydaş veya paydaşlarca açılabilmektedir.Tek bir paydaş veya birden fazla paydaşın birlikte açabileceği bu davaların davalı tarafı ise, davacı/davacılar dışındaki diğer paydaşlardır.
Tüm paydaşların ortaklığın giderilmesi davasında yer alması zorunludur. Paydaşlardan birinin herhangi bir sebeple ölümü halinde veraset ilamındaki tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi gerekir. Tüm ortaklar davaya dahil edilmedendavanın sonuçlandırılmasımümkün değildir. Uygulamada ortaklığın giderilmesi davaları genellikle, elbirliği ile mülkiyet halindeki mirasçılar arasında mal paylaşımı girişimlerinin sonuçsuz kalması üzerine paylaşma görüşmelerinden tatmin olmayan mirasçı tarafından diğer mirasçılarıntamamınakarşı açılmaktadır.

Ortaklığın Giderilmesi Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkemeler, taşınır veya taşınmaz mal ve haklar için dava konusu malın değerine bakılmaksızın sulh hukuk

mahkemeleridir.Hakimin görev konusunu re’sen dikkate alması gerekmektedir.
Genel yetki kuralları gereğince, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ortaklığın giderilmesi davasına bakmakla yetkilidir. Ancak paylı mülkiyete konu mal taşınmaz ise yetkili mahkeme taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesidir. Mahkemenin yetkisi kesin yetkidir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Yargılama Giderleri

Matbu harca tabi olan ortaklığın giderilmesi davasında dava sonucunda kazanan ve kaybeden taraftan söz konusu olmayacağından, davanın açıldığı sırada davacı paydaş dava harcını ve mahkeme giderlerini ödemek zorunda kalsa da davanın sonunda mahkeme giderleri ve avukatlık ücretleri payları oranında taraflara yükletilir.

Ortaklığın Giderilmesi

Ortaklığın giderilmesi malın aynen taksim edilmesi veya artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçimlerinde gerçekleştirilebilmektedir.Paylaşma biçimi konusunda bir uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan biri malın aynen taksimi isteminde bulunabilir. Bunun üzerine hakim, aynen taksim şartlarının bulunduğuna kanaat getirdiğinde malın aynen bölünmek suretiyle paylaştırılmasına karar verir. Aynen bölünerek paylaştırmanın mümkün olması durumunda bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanır.

Kat Mülkiyeti Kanunu gereği taşınmazın aynen taksimi, taşınmazda kat mülkiyeti kurulmasıyla gerçekleşebilir. Kanun gereği taşınmazda kat mülkiyetinin kurulmasına engel teşkil edecek bir takım giderilmesi mümkün olan eksiklikler bulunması halinde eksikliğin giderilmesi için mahkemece ilgili tarafa makul süre verilmelidir.Eksiklik giderildiğinde,söz konusu taşınmazda bilirkişilerce gerekli değerlendirme yapılır ve taşınmaz, varsa paydaşların uzun bir süredir benimsedikleri fiili kullanma biçimine göre ya da anlaştıkları şekilde yoksa kura usulüyle paydaşlara tahsis edilir.

Paylı mülkiyete tabi taşınır ya da taşınmaz malın bölünmesi malda önemli değer kaybına yol açmakta veya başka sebeplerle uygun değilse, malın açık artırma ile satışına hükmolunur.Taşınmaz malın satışı, mahkeme vasıtasıyla değil satış memurluğu veya icra dairesi marifetiyle yapılır. Bütün paydaşların rızası ile anılan açık artırmanın sadece paydaşlar arasında yapılması mümkündür.

Ortaklığın giderilmesi davasında taraflardan birinin bile aynen taksim istemesi halinde, hâkimin öncelikle bu talebe göre değerlendirme yapması ve ancak aynen taksim mümkün değilse paylaştırma biçimi olarak satış yolunu tercih etmesi gerekmektedir.

Taşınır ve taşınmaz tüm mallardaki ortaklığın giderilmesinin(izale-işuyu) aynen taksim veya satış yoluyla gerçekleştirilmesineilişkin verilen yargı kararları, kesinleşmelerinden itibaren 10 yıllık zamanaşımısüresine tabi olup bu sürede yerine getirilmelidirler.

Gerek dava yoluna başvurmadan önceki süreçte gerek dava sürecinde ziyadesiyle detaylı ve karmaşık olan Ortaklığın Giderilmesi davasında herhangi bir hak kaybına uğramamak ve mağduriyet yaşamamk için uzun yıllardır Gayrimenkul ve Miras hukuku alanındaki uzmanlığı, bilgi ve tecrübesiyle danışmanlık hizmeti veren Marhan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebeilirsiniz.