Hukukumuza göre bir alacağı tahsil etmenin yollarından biri borcunu herhangi bir sebeple ödemeyen borçlu aleyhine dava açmak iken bir diğeri de alacaklının talebi üzerinee icra takibi başlatmak suretiyle alacağın devlet zoruyla borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarına el konularak karşılanmasını talep etmektir. Buradan anlaşıldığı üzere borçlu, bir borç ilişkisinden(çoğunlukla sözleşmeden) kaynaklı olarak borcunu ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğinde, istisnai haller dışında, borcu için hapis cezasına tabi tutulamaz, yalnızca mal varlığı ile sorumlu tutulacaktır.

İlamlı İcra Takibi

İcra İflas Kanun’una göre alacaklının hakkı yerine getirilmez ya da ihlal edilirse, bu alacaklı mahkemeye başvurarak bu ihlalin önüne geçilmesini veya hakkının ödenmesini talep ederse alacaklı lehine mahkeme tarafından verilen karar(ilam) gereği, borçlu taraf borcunu kendiliğinden yerine getirmediği takdirde, ilamlı icra takibi başlatılabilir. Böylece alacaklı icra dairesine başvurup, borçluya bir icra emri gönderilir. Alacaklının ilamlı icra takibi yapabilmesi için, elinde mahkeme ilamı veya kanunlar tarafından mahkeme ilamı niteliğinde saydığı bir belgenin bulunması gerekir. İcraya konulacak ilam, mahkemenin gerekçeli kararının imzalı ve mühürlü halidir.

İlamlı İcra takip yolunda, önceden mahkemece yapılmış bir yargılama olduğu için, borçlunun savunma ve takibe itiraz etme imkanları sınırlıdır. Borçlu kural olarak icra dairesi tarafından kendisine gönderilen icra emrine karşı koyarak takibi durdurması mümkün değildir.

İlamlı icraya konu olabilecek borcun konusu para ve teminat verilmesi olabileceği gibi taşınır teslimi, çocuk teslimi, çocukla kişisel ilişki kurulması, taşınmazların tahliyesi ve teslimi de olabilir. Ayrıca ifade edilmelidirki alacaklının konusu para ve teminattanbaşka bir alacağı için ilamlı icra yoluna başvurması zorunludur. Ancak konusu para olan alacaklar için ilam alınmadan,dava açılmadanilamsızicra takibinebaşvurulabilir.

İlamsız İcra Takibi

İcra hukukunun bir parçası olan ilamsız icra takibi, mahkeme tarafından verilen bir kararı içeren ilama ya da ilam niteliğindekibelgeye dayanmayan icra takibine denir. İlamsız icra takibinin asıl konusu, teminatlardan meydana gelen alacaklar ile para alacaklarıdır. İlamsız icra takiplerinde, herhangi bir mahkeme kararına gerek duyulmaz. Alacaklı doğrudan icra dairesine başvurarak borçluya karşı takip başlatabilir. İlamsız icra takibinde önceden herhangi bir yargılama ve dolayısıyla mahkeme ilamı olmadığından, borçlu kendisine karşı başlatılmış takibe itiraz edebilir ve takibin sonuçlanmasına engel olabilir.

İlamsız icrada takip aşamalarını;takip talebi, ödeme emri, haciz, haczedilenmalların satılması ve paranın alacaklı kişiye ödenmesi oluşturur. İlamsız icra takipleri; Genel haciz yolu, Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ve kiralanan taşınmazların ilamsız icra yolu ile tahliyesi olmak üzere üçe ayrılmaktadır.

Genel Haciz Yolu İle Takip

Elinde kambiyo senedi (çek, senet, poliçe) veya ilam (mahkeme kararı) olmayan alacaklı,alacak ipotek ya da rehinle de temin edilmemişse ancak genel haciz yolu ile takip başlatabilir. Bu bakımdan genel haciz yolu ile takipte alacaklının elinde herhangi belge bulunması şart değildir. Borçludan herhangi bir şekilde alacağı olmayan bir kişi bile bu yola başvurabilir. Ancak bu durumda takibin başarı ile sonuçlanması için borçlunun icra dairesi tarafından kendisine

gönderilen ödeme emrine 7 gün içinde itiraz etmemesi gerekir. Eğer borçlu gelen ödeme emrine itiraz etmezse takip kesinlik kazanır ve cebri icra uygulanır. Takibin kesinleşmesiyle beraber alacaklı kişiye haciz talebinde bulunma hakkı doğar. Bundan sonra alacaklı, haczedilen malları paraya çevirir.

İlk bakışta genel haciz yolu sadece alacaklının alacağına kolayca kavuşması için hüküm altına alınmış bir yol olarak görülebilir. Ancak bu takip yoluyla alacaklıya sağlanan kolaylıkların yanında borçluya da bir takım kolaylıklar sağlanmıştır. Gerek borçlu gerekse alacaklıtarafından kolayca kötüye kullanılmaya açık olduğundan bunları engelleyerek menfaatler dengesini korumak için yasada borca itiraz ve inkar tazminatıgibi çeşitli yollar öngörülmüştür.

Bu duruma biraz daha açıklık getirmek gerekirse geçerli bir sebebe dayanmayan ya da doğmamış bir alacak dolayısıyla başlatılan takiplere karşı, borçluya borca itiraz etme hakkı verilmiştir. Nitekim herhangi bir borcu olmadığı halde icra takibiyle karşı karşıya kalan borçlu kendisine tanınan borca itiraz hakkını kullanarak kendi aleyhine başlatılmış haksız takibi durdurmuş olacaktır.

Ne var ki, haklı bir nedene dayanan alacak için de borca itiraz yoluna başvurularak denge alacaklıaleyhine de bozulabilir. Böyle bir durumda alacaklı, 6 ay içinde itirazın kaldırılmasıiçin İcra Hukuk Mahkemesi başvuracak ya da 1 yıl içinde genel mahkemelerde itirazın iptali davası açmalıdır. Davada itirazın yersizliği ve haksızlığı ortaya çıkarsa, takip kaldığı yerden devam eder ve borçlu aleyhine icra inkâr tazminatınahükmedilir.

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu

İcra ve iflas kanunu kambiyo senetlerine dayanılarak haciz yolu ile takipte bulunulmasını diğer takip yollarından ayırarak özel olarak düzenlemiştir.Kambiyo senetleri Türk Ticaret Kanununa göre kıymetli evrak niteliğinde olup kanunda sınırlı sayıda belirtilmiş olup, üç tanedir. Bunlar: Bono, Poliçe ve Çektir. Takip konusu alacağın dayandığı belge bu üç kıymetli evraktan birisi değilse kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yoluna gidilemez.

Kambiyo senetlerini diğer adi senetlerden ayıran temel özelliklerden biri tedavül kabiliyetidir. Ticari hayatın ihtiyaçarına cevap verebilmek için kambiyo senetlerinin daha kolay dolaşımını sağlamaya yönelik hükümler düzenlenmiştir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunu diğer takip yollarından en temel özellik takibin daha hızlı ve kolay ilerlemesini sağlayan hükümlere yer verilmiş olmasıdır. Kambiyo senedine özgü takip yolu, genel haciz yolu ile takibe nazaran alacaklı bakımından daha imtiyazlı hükümler ihtiva etmesine rağmen alacaklı dilediği takip yolunu seçmekte özgürdür.

Yine alacağı kambiyo senedine bağlı bir alacaklının,alacak aynı zamanda rehinle temin edilmiş olsa bile önce rehne başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu durum önce rehne başvurma zorunluluğunun bir istisnasını teşkil eder.
Kambiyo senedine dayalı takipte, alacaklı kambiyo senedinin aslını icra dairesine sunmak zorundadır. İcra memuru senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse, borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, borcunu 10 gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait banka hesabına ödemelidir. Borçlu, takibin dayanağı olan senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığını, takipte bulunan alacaklının bu yola başvuru hakkının olmadığını, senedin vadesinin gelmediğiniddia ediyorsa, icra mahkemesine şikâyet etmelidir. Senetteki imzanın kendisine ait olmadığını, borçlu olmadığını, borcu ödediğini, alacağın zamanaşımına uğradığını veya icra dairesinin yetkisizliğiniiddia ediyorsa, 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz etmelidir. İlamsız takipten farklı olarak kambiyo senedine dayalı takipte itiraz takibi durdurmaz, satış işlemleri hariç tüm takip işlemleri devam eder.

Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi

İstisnai olarak düzenlenmiş olan bu ilamsız icra yolunda herhangi bir ilama ihtiyaç duyulmaksızın icra takibine girişilebilmektedir. Mahkeme kararıyla tahliye kararı alabilmek davacı tarafından oldukça zahmetli ve uzun uğraş gerektiren bir süreçtir. Kiraya veren kişi bu süreyi minimum seviyeye çekmek için ilamsız icra takibi yoluna başvurabilir ve kira bedelinin ödenmediği durumlarda borçluya karşı taşınmazın tahliyesi için emir göndertebilir.

Marhan Hukuk Bürosu İcra İflas Hukuku ve alacak takibi alanında uzman avukat kadrosuyla alacağınızın tahsili için gerekli olan yöntem, teknik bilgi ve tecrübeye sahip olup, talebinizi büromuza ilettiğiniz andan itibaren yasal yollara başvurmadan önce alacağınızın sulh yolu ile tahsil edilip edilemeyeceğini değerlendirir. Öte yandan ortaya çıkacak muhtemel mahkeme masraflarını önleme amacıyla ihtarname gönderip karşı tarafla telefon veya e-mail aracılığıyla irtibata geçer ve ödeme planı üzerinde anlaşma sağlamaya çalışır; ödeme yapılmadığı taktirde yasal yola başvurulacağı ihtarıyla karşı tarafı baskı altında tutup yukarıda anlatılan detaylı yasal prosedür gereğince icra takibi veya alacak davası yoluna başvurarak alacağınızın tahsilinde hukuki desteği vermeye her zaman hazırdır.